Nieuwjaarscafé

8 januari 2015

Spraakmakende initiatieven laten zien dat impact mogelijk is.

Het Nieuwjaarscafé van Schuttelaar & Partners stond dit jaar in het teken van impact in 2015. We staan aan de vooravond van de doorbraak van tal van initiatieven om de wereld duurzamer en gezonder te maken. In de 20 jaar dat het bureau nu bestaat zijn tal van innovaties werkelijkheid geworden. Tijdens het Nieuwjaarscafé van 8 januari werden er 
8 initiatieven aan toegevoegd waar we de komende jaren veel impact van verwachten. Het publiek bestaande uit meer dan 120 opinieleiders uit de agro-food sector was positief verrast en reageerde vol enthousiasme.

Bevlogen statements en kritische kanttekeningen.
Onder leiding van dagvoorzitter Suzanne van der Pijll, Managing Partner bij Schuttelaar & Partners, kregen de initiatieven de kans hun impact in een pitch neer te zetten.

Van bio-afbreekbare naalden voor vaccins, rundvlees met twee sterren, zeewier uit de Noordzee, gepersonaliseerd tentdoek tot het terug brengen van waardering voor de foodsector; alle sprekers gaven een bevlogen statement over de verandering die zij gaan bewerkstelligen. Een maatschappelijk panel stelde vanuit de wetenschap en de journalistiek kanttekeningen bij onder andere de daadwerkelijke impact van de campagnes van SIRE, de consumentenvraag naar de nieuwe groenteburgers en vroegen zich af wie de inzameling van drankenkartons gaat betalen.

Het panel bestond uit Kees de Gooijer (TKI Agri & Food) en Maaike Bezemer (Trouw). Maaike Bezemer was de vervanger van de hoofdredacteur van Trouw – Cees van der Laan.

Echte impact komt door sociale innovatie.
Tot slot sprak Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving. Voor hem is de ware innovatie sociale innovatie. “De innovatie waarin je dingen anders gaat doen.” In de mix van innovaties moeten we er vooral op letten dat we niet te gauw technologiseren. “Sociale innovatie is de grotere waarde waar je voor zou moeten staan”. Ook moeten we meer aandacht durven vragen voor de noodzakelijke rol van de overheid: “Overheidsinvesteringen in innovaties zijn noodzakelijk om de business case rond te krijgen. Je kunt niet alles aan de markt overlaten”. Maarten Hajer sloot af met de suggestie aan alle initiatiefnemers om vooral door te zetten en ook support te zoeken bij de overheid.

Tijdens Nieuwjaarscafé ook herdenking Charlie Hebdo.
Het Nieuwjaarscafé vond plaats de dag na de aanslag op het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo. Marcel Schuttelaar sprak hierover in de nieuwjaarstoast: “Nog even hebben we nagedacht of we wel een toast moesten doen na de gebeurtenis bij Charlie Hebdo. We hebben Schuttelaar & Partners 20 jaar geleden opgericht om de samenleving wat gezonder en beter te maken. In 20 jaar hebben we honderden campagnes gevoerd en bedrijven begeleid. We zijn heel erg tevreden over wat we bereikt hebben. Maar soms moet je vaststellen dat het niet goed gaat… Bij de gebeurtenissen bij Charlie Hebdo voel je de grond onder je wegzakken, de aanslag komt wel erg dichtbij…
Marcel Schuttelaar benadrukte het belang van de vrijheid van meningsuiting voor iedereen. Dat is een randvoorwaarde voor ons werk. Er moet voorkomen worden dat groepen mensen uit elkaar worden gedreven of tegen elkaar worden opgezet. Daarop is alsnog een toost uitgebracht op alle mensen die de wereld beter willen maken onder meer op het gebied van gezondheid en duurzaamheid.

Sprekers: innovatie

De innovaties lijken eenvoudig maar zijn heel bijzonder.

Rob Verver
Gijsbert van de Wijdeven
Job Schipper

Mass Customizing
Materiaal technologie concern Koninklijke Ten Cate richt zich onder andere op Outdoor Fabrics zoals tenten en zonweringdoek. Rob Verver, business development manager bij Ten Cate, vertelde over de nieuwe print en druk techniek die zij hebben ontwikkeld en die maximale flexibiliteit biedt. “Dit maakt het theoretisch zelfs mogelijk om per individuele wens of keuze een item te drukken.” Een minstens zo belangrijke verdienste is de bijdrage aan het milieu: “Er wordt met deze techniek 90% minder water, 80% minder energie en 60% minder materiaal verbruikt. Het is nu wachten op de instap van onze klanten bij deze nieuwe technologieën.” Een mooi doel voor 2015!

Reactie panel
Kees de Gooijer merkte hierbij op: “Ik had verwacht dat ik de foto van mijn 2 dochters kan uploaden en dat ik dat dan op een De Waard tent kan laten drukken. Maar dat liet je niet zien.” “Dat klopt” zegt Rob Verver. “Het kan wel, maar de keten is hier nog niet klaar voor.

Voor Maaike Bezemer moet het duidelijker worden hoeveel milieuwinst er dan precies is. “Mooi dat je minder water verbruikt en minder energie, maar hoeveel water verbruik je dan, en waar vergelijk je deze cijfers en percentages mee?”.

Kees de Gooijer merkte hierbij op: “Ik had verwacht dat ik de foto van mijn 2 dochters kan uploaden en dat ik dat dan op een De Waard tent kan laten drukken. Maar dat liet je niet zien.” “Dat klopt” zegt Rob Verver. “Het kan wel, maar de keten is hier nog niet klaar voor.”
 
Voor Maaike Bezemer moet het duidelijker worden hoeveel milieuwinst er dan precies is. “Mooi dat je minder water verbruikt en minder energie, maar hoeveel water verbruik je dan, en waar vergelijk je deze cijfers en percentages mee?”.

Vaccineren met bionaald
Elk jaar worden er 1,5 miljard mensen gevaccineerd. Ondanks verbeteringen in dat systeem zijn er nog altijd tientallen miljoenen mensen die niet bereikt kunnen worden met levensreddende vaccins”. Aan het woord is Gijsbert van de Wijdeven, uitvinder van de Bioneedle: “Om niet die spuiten en naalden te hoeven gebruiken ben ik op het idee gekomen om biologisch afbreekbare naaldjes te ontwikkelen”. Dit heeft verschillende voordelen: minder logistiek, geen gekoeld transport, geen afval en artsen kunnen zichzelf niet meer prikken. Ondertussen zijn aardig wat uitdagingen overwonnen: welk materiaal is geschikt voor naaldjes, kun je daar vaccins in kwijt, zijn deze thermostabiel, en hoe kun je dit vervolgens op een pijnloze manier toedienen. “Onze volgende uitdaging is om mensen zo ver zien te krijgen dat ze bionaaldjes ook daadwerkelijk gaan gebruiken. Die uitdaging gaan we als Nationaal Icoon aan met hulp van de Nederlandse overheid.” 

Reactie panel 
Vaccineren en ziekten bestrijden is ontzettend belangrijk. Als iemand daar een heel innovatief idee voor heeft dan is dat ‘WOW’”, aldus Maaike Bezemer. “Vaak zit het in heel kleine dingen waarmee je een groot probleem kunt oplossen”. 

Voor De Gooijer is het “één van de mooiste toepassingen van biobased plastics die ik gehoord heb.” Maar het verhaal is te mooi. Zijn vervolgvraag is: “Wat houd je nu nog tegen. Hoeveel uur heb je nog nodig?” Van de Wijdeven denkt dat het met 4 of 5 jaar echt in de praktijk kan worden toegepast, mits de financiën geen probleem zijn.

Ecologische zalmteelt met zeewier
Het doel van Hortimare? “Impact genereren met zeewier. Wij willen dit jaar met zeewier duurzame zalmteelt mogelijk maken”, aldus Job Schipper, oprichter en directeur van Hortimare. De zalm- en zeewierteelt vullen elkaar goed aan. Het eiwit uit zeewier wordt verwerkt in visvoer en vervolgens gevoerd aan de zalm. Het zeewier voedt zich weer met meststoffen van de zalm. “Verder fungeert het zeewierveld als een firewall voor zalmluis”. Maar Schipper kijkt ook naar eigen land. “We hebben een zeewierketen nodig. Van mensen die machines bouwen tot mensen die de oogst binnenhalen.” Volgens Schipper is dit de kans voor Nederland. Vanuit Stichting Noordzeeboerderij zet hij zich in om alle partijen bij elkaar te brengen en te leren hoe we zeewierteelt kunnen opzetten als keten.

Reactie panel
Volgens De Gooijer is zeewier “Fantastisch spul om te eten. Er zitten zoveel goede stoffen in, dat met name de humane consumptie als eerste stevig op de kaart gezet zou moeten worden.

Moet je kweekzalm überhaupt wel willen eten?” Vraagt Bezemer zich af. Een terechte vraag. “Maar als je dan toch zalm eet, dan liever zalm waarbij er een kringloop is waarbij het afval weer wordt gebruikt.



Sprekers: voedsel

Hoe verminderen we de footprint van voedsel en vergroten we de geloofwaardigheid en waardering?

Onno Franse
Sepha Smit
Ronald Lotgerink

Trots en begrip leiden tot waardering voor de voedselsector
Voor grote en complexe vraagstukken is het belangrijk dat je samenwerkt. Het World Food Center brengt agrofood partijen samen om meer maatschappelijke waardering voor de agrofoodsector te genereren. Onno Franse, program director healthy living and environment bij Ahold, is ook bestuurslid van het World Food Center. “Door de totale scope van agrofood te laten zien én beleven willen we Nederlanders trots maken op de sector.” Volgens Franse werkt het concept alleen als het hele verhaal wordt verteld. Het gaat er om bezoekers op een interactieve manier te inspireren. “Om het verhaal zichtbaar te maken zijn verschillende partijen nodig: overheid, investeerders, bouwers en experience bedrijven.” En daar ligt ook de vraag: “Er is brede commitment nodig om dit tot een succes te maken. Welke bedrijven sluiten aan bij deze mooie samenwerking om het verhaal van de sector te vertellen?” 

Reactie panel
Het World Food Center wil uitleggen hoe goed en transparant de agrofoodsector is. De Gooijer stelt dat er maar 400.000 mensen in Nederland écht iets met eten hebben. “Hoe zorg je ervoor dat die groep gaat groeien en dat ze ook komen?” Volgens Franse vertellen we wel verhalen, maar blijft het bij zenden. “We zien dat het niet voldoende is, mensen zijn er niet echt trots op. Je moet ook andere soorten bedrijven betrekken, die het verhaal op een eigentijdse en interactieve manier brengen”.

Volgens Bezemer is de interesse in voedsel juist heel hoog. Zij denkt dat het goed is om te laten zien hoe de keten in elkaar zit. Maar dit zou vooral goed kunnen op producten: “Waar komt het vandaan? Wie heeft het gemaakt?”. En: “Is het wel nodig om daar een heel centrum voor op te tuigen?”.

PLUS stapt over op twee sterren rundvlees.
We willen dat elke klant een vertrouwd stukje vlees kan kopen, waarbij kwaliteit en dierenwelzijn is geborgd”. Bij PLUS is dit volgens Sepha Smit, unitmanager dagvers de visie.  “Het begon allemaal met 100% fairtrade bananen. Dit is ondertussen doorgetrokken naar volledig vrije uitloop eieren en een volledig fairtrade huismerk koffie en thee,” Afgelopen jaar is PLUS ook gestart met het verkopen van twee sterren rundvlees. Dat vergt een grote investering. “Het heeft zeker drie jaar gekost om een gesloten keten te realiseren. Hiervoor gaan we onder andere naar de boeren toe om te vertellen over onze visie, dit vlees en de rol die zij kunnen spelen. Onze impact wordt om meer runderen in betere leefomstandigheden te laten leven en om meer consumentenvertrouwen te creëren in vlees. Eind 2015 verkoopt PLUS in 254 winkels een compleet assortiment rundvlees met twee sterren

Reactie panel
Geweldig, de durf en de moeite om zo’n keten op te zetten. Of het nu 1, 2 of 3 sterren is. Het feit dat je de keuze maakt is al een prijs waard.” Aldus De Gooijer.

Voor Bezemer is het wel een lastig vraagstuk of je de keuzevrijheid overlaat aan de consument of niet. “Maar aan de andere kant zie je dat als de consument zelf kan kiezen dat ze altijd gaan voor de laagste prijs. Ik denk dat het van deze tijd is. Je kunt niet meer om dierenwelzijn en milieu heen.” Initiatief wordt gewaardeerd: “Ik denk dat het goed is dat supers de keuze alvast maken voor de consument, en niet gaan wachten tot het op een andere manier gebeurt.

Groente, maar dan anders
Hoe maken we van groente de nieuwe melk en het nieuwe brood?” Die vraag stelde Ronald Lotgerink, CEO bij Zwanenberg Food Group. “Omdat de vleesconsumptie onder druk staat, zijn we bij Zwanenberg na gaan denken over een aanvullende koers. We gingen helemaal anders denken. En groente werd gekozen omdat hier maar weinig verschillende toepassingen mee zijn. Een risico: mensen hebben te weinig tijd om groente klaar te maken, moeilijke bereiding, vinden het niet lekker etc. Om deze risico’s te elimineren hebben we onze creativiteit samengebracht en zo een reeks van innovatieve groenteproducten bedacht. Zoals bietenburgers, bonenburgers en groentespreads. “Prachtige uitvindingen, maar nu moet de consument nog worden overtuigd. We eten namelijk veel te weinig groente”. Het netwerkplatform Purple Bee Hive dat Zwanenberg heeft bedacht, helpt daarbij en brengt partijen bij elkaar om samen tot oplossingen te komen. 

Reactie panel
Als je als slager voor groente pleit dan ben ik verkocht.” Het roept ook vragen op bij Bezemer: “Is dit dan in plaats van vlees? En er zijn al meer groenteburgers, wat voegt dit nog toe? Toch denk ik wel dat dit goed kan werken.

De Gooijer vindt het “super dat je een ander schap in durft te duiken”. Er worden meteen al coalities gesmeed. “Wellicht zijn er mogelijkheden met Hortimare om met zeewier mooie producten maken”. Wat ook een interessante optie is volgens De Gooijer: “Je hebt het over óf vlees, óf groente. Maar ik denk dat de strijd nog niet gestreden is met hybride producten.” 



Sprekers: afval

In een circulaire economie krijgt afval een andere connotatie. 

Inge Eggermont
Hans Peters

Drankenkartons in de bak.
Een drankenkarton is een slimme combinatie van verschillende grondstoffen. 75% papier/karton, afkomstig uit verantwoord beheerde bossen, 21% kunststof en 4% aluminium.” Zo begint Inge Eggermont, directeur van Stichting HEDRA haar verhaal. “We streven naar een circulaire economie. Met de inzameling van drankenkartons is een aanzienlijke milieuwinst te behalen. Daarom gaan we dit jaar drankenkartons scheiden.” Dit gebeurt in samenwerking met het Afvalfonds, de Vereniging van Nederlandse Gemeentes en het verpakkende bedrijfsleven. “Staatssecretaris Mansveld is zeer ambitieus: in 2014 wil zij in de inzamelende gemeenten een respons van 40% bereiken en in 2017 maar liefst 70%. Communicatie is hierbij essentieel om burgers enthousiast te maken.” Op de website staan hiervoor alle tools. “Want vanaf nu hoort ook uw pak in de daarvoor bestemde bak of zak.

Reactie panel
Afval bestaat niet schijnt. Dus hoe meer je inzamelt hoe beter”, begint Bezemer haar reactie. Wel kwam zij met de vraag: “Wat gebeurt er vervolgens met die verpakkingen?  Het is vaag of dat ook goed gerecycled wordt of niet. En wat kost dat aan energie.” Een tip is dus om meer aandacht te besteden aan wat er gebeurt na het inzamelen.

De vraag van De Gooijer is: “Waar komt die 398 euro vandaan, die gemeentes per ton vergoed krijgen?”. Dit wordt betaald uit de verpakkingsbeheersbijdrage die verpakkers/vullers betalen aan het Afvalfonds, aldus Eggermont.

Een tipje van de sluier van de nieuwe SIRE campagne.
SIRE is een initiatief wat is opgezet vanuit de communicatiebranche die zich belangeloos inzet om maatschappelijke onderwerpen onder de aandacht van het Nederlandse publiek te brengen. “Onze missie is aan te zetten tot nadenken”. Aan het woord is Hans Peters, commercieel directeur bij de NS en daarnaast onbezoldigd bestuurslid bij SIRE. “Hierbij focussen we op verweesde issues, waarvan we denken ‘als wij het niet doen, wie dan wel?’”. Een voorbeeld hiervan is de agressie tegen hulpverleners. Het resultaat van deze campagne is krachtig. Meer respect voor hulpverleners en meer begrip voor de impact die geweld op hen heeft. “De kracht van SIRE zit in het vinden van een haakje om het bespreekbaar te maken zonder opgeheven vingertje te gebruiken.” De nieuwe campagne zet in op de extremen die er rondom voeding zijn. “1 miljard mensen hebben overvoeding, 1 miljard mensen hebben ondervoeding. Wij gaan dit fenomeen aan de orde stellen.

Reactie panel
Bezemer vindt het mooi dat SIRE zo ideëel is. “Het is mooi, het zijn campagnes die blijven hangen, waardoor je over je eigen gedrag gaat nadenken. Maar je biedt geen oplossingen. Wat kun je dan doen?

Ik mis in die reeks van prachtige campagnes nog iets over binge drinking” benadrukt De Gooijer. “Dat zou ik vanuit SIRE heel graag zien.” Een andere suggestie is zorgen dat het concreet wordt. “Misschien dat in de komende campagne dit een stapje dichterbij gebracht kan worden”, sluit Van der Pijll het relaas af.