Nieuwjaarsdebat

21 januari 2013 - Nieuwspoort, Den Haag

Rutger Schilpzand: ‘Wij hebben als Schuttelaar & Partners gekozen voor het thema Versnelling naar Gezonder Leven, omdat wij vanuit onze missie vinden dat er meer aandacht moet komen voor gezondheidsbevordering. Er liggen tal van kansen om het in de toekomst anders, hopelijk beter te doen. Door met consumenten en professionals te communiceren, maar minstens zo belangrijk: door het gezonder maken van de omgeving. Make the healthy choice the easy choice.

Versnellen naar gezonder leven vraagt een nieuwe benadering. Wat nodig is, is out-of-the-box denken en innovatie. Dat kan technologische innovatie zijn, zoals de IntelliCap van Philips, een inslikbare pil met microprocessor en sensoren voor het heel gericht toedienen van medicijnen. Maar ook sociale innovatie is nodig, om mensen en organisaties op een nieuwe manier te laten samenwerken op weg naar een gezonder leven’.

Sprekers

Jacqueline Vink
Pieter van Bokhoven
Lisette van Gemert
Maarten den Braber

Jacqueline Vink

‘We staan aan de vooravond van grote veranderingen’, aldus Jacqueline Vink, strategisch adviseur bij Schuttelaar & Partners. ‘We moeten versnellen en stappen maken naar een gezonde omgeving, voor jong en oud. Nu zie je dat 80% van de jongeren ontbijt. Dus 2 op de 10 ontbijt niet. Dat betekent dat er in een klas van 30 kinderen 6 met een lege maag zitten en dus niet goed kunnen opletten. We zouden de volgende drie elementen moeten gebruiken als bouwstenen voor een gezonde samenleving:

  1. De overheid kan hierin een belangrijke rol spelen, zoals het aanleggen van fietspaden in autoverslaafde wereldsteden, maar ook het gedurfde initiatief van de burgemeester van New York om grote bekers frisdrank te verbieden.
  2. Publiek-private samenwerking. We zien al mooie initiatieven in gemeenten. Bijvoorbeeld, in de Utrechtse JOGG-wijk Overvecht daalde het overgewicht 27% naar 20%. In Zwolle worden initiatieven van bedrijven gebundeld. Deze kleine stapjes maken het verschil. In een gezonde omgeving komt de gezonde keuze vanzelf.
  3. Maak gebruik van commerciële marketingtechnieken om sociaal gewenste veranderingen te verkrijgen, oftewel sociale marketing. Verkoop gezond leven als een spijkerbroek. Je moet de doelgroep verleiden. Uit onderzoek naar de effecten van nudging, duwtjes in de goede richting, blijkt dat ook dit dit een succesvolle benadering is.

 

Concluderend: alle sectoren zijn nodig om sociale en technologische innovaties te creëren die mensen kunnen verleiden tot de gezonde keuze. Deze combinatie geeft het beste van twee werelden’.

Pieter van Bokhoven

Pieter van Bokhoven is mede- oprichter en eigenaar van Japps, dat mobiele apps voor de gezondheidszorg ontwikkelt. Medische apps hebben een veelbelovende toekomst. Bijna iedereen heeft intussen een Smartphone. De vraag is alleen hoe je data kunt toepassen voor preventie. ‘Ik geef jullie drie voorbeelden van door Japps ontwikkelde apps, die je kunt inzetten voor preventie’, aldus Pieter van Bokhoven.

‘We begonnen met een hele simpele app om je gewicht bij te houden in een grafiek. Je kunt ook je lengte invoeren, dan wordt het BMI berekend. Zo kun je ook je gezonde gewicht berekenen. Daarnaast is het mogelijk je persoonlijke streefgewicht in te voeren. Deze app heeft veel gebruikers en ook goede reviews. Mensen vinden het motiverend om hun gewicht in een grafiek te zien. Dit is de motivatie die je nodig hebt om je gedrag te veranderen.

Ook ontwikkelden we een app voor mensen met depressie. Hiervoor hebben we het grote diagnosehandboek DSM4 omgezet in een app. Een depressie score wordt weergegeven in een grafiek. Je kunt je depressieve episodes bijhouden in een dagboek. Hierdoor kun je achteraf kijken wat je deed en/of dacht toen het slecht of juist goed ging. Dit helpt bij achterhalen waar het vandaan komt.

Samen met het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam monitoren we voor langere tijd jongeren met psychische klachten. Via een app willen we dus een soort van interventie testen in de vorm van een clinical trial. Is het gebruik van een app effectief onder jongeren? Ons doel is om met dit soort samenwerkingsverbanden evidence-based apps te ontwikkelen’.

Lisette van Gemert

Lisette van Gemert is werkzaam als hoofd van het eHealth Research Center van de Universiteit Twente. Acht jaar geleden werd Lisette gevraagd door zorgverzekeraars of ze eHealth konden inzetten in het basispakket in de gezondheidszorg. Dat was niet het geval. eHealth was nog niet gebruiksvriendelijk, mensen waren er nog niet aan toe. De laatste jaren ligt de focus niet meer op informeren maar op motiveren. Het gaat juist om de technologie van het verleiden en het ook blijven gebruiken.

Van Gemert ontwikkelde een Road map, in zeven stappen naar succesvolle technologie:

  1. Een positieve grondhouding. Ga uit van gezond leven, niet van wat er allemaal mis is. Dus niet meer via ‘domineetechnologie’, waarbij je lijstjes moet in vullen en wordt verwezen naar andere bronnen.
  2. Persuasieve technologie. Technologie versimpelen om sneller tot een oplossing komen.
  3. Stakeholderdialoog met zorgprofessionals, die de patiënt voor ogen hebben.
  4. Co-creatie met gebruikers, vergroot klantgerichtheid.
  5. Implementatie, niet pas aan het eind maar is aandachtspunt tijdens het gehele proces.
  6. Procesevaluaties zijn nodig, wat doen mensen met technologie? Hoe vind het plaats? Zo kun je tijdig bijsturen. Gebruiksgegevens moeten worden gekoppeld aan effecten om mensen te triggeren. Dit is wel afhankelijk van welk menstype je bent.
  7. Holistische aanpak. Belangrijk punt: De burger is rijp voor technologie.

Maarten den Braber

Maarten den Braber is mede-oprichter van QSgear. In 2008 organiseerde hij het eerste Health 2.0-event. Tegenwoordig is do-it-yourself helemaal de trend. Ook in de zorg zie je deze trend terug. Zelf deelnemen aan je eigen zorg. Neem bijvoorbeeld een polsbandje van Nike, dat laat zien hoe actief je vandaag bent geweest. In 2008 was het iets nieuws om informatie te delen, al ging het wel om al bekende informatie. Denk aan het fenomeen ‘Dokter Google’. Tegenwoordig zijn de gegevens van jezelf. Je hebt bijvoorbeeld een sensor om slaap te meten en één voor mensen die last hebben van hun houding. Deze sensoren zitten gekoppeld aan je telefoon en je krijgt feedback op basis van de gegevens. Een ander alternatief is het terugredeneren op basis van deze meetgegevens. Veel patiënten weten niet meer wat ze weken geleden hebben gedaan. Patronen kunnen helpen je gezondheid te verbeteren. Als je de data gepooled hebt, kun je daar een lijn uit halen en beredeneren. Het gaat steeds om hoe jij jezelf gezonder kan maken. Voorwaarde is dat het bij mensen moet passen, dit is afhankelijk van persoonlijkheidstypes.

De komende jaren gaat het om betere implementatie van dit soort technologieën en de mogelijkheden tot opschaling.

Uitkomst stellingen

  1. Alle gezondheidsapps moeten wetenschappelijk worden getest.

    Eens - Door kwakzalverij kun je volledig op het verkeerde spoor worden gezet. Daarnaast moet er worden gesnoeid in het oerwoud van apps.
    Oneens - Je vindt alle informatie nu ook op internet. Ook nu kun je besluiten om informatie wel of niet te gebruiken. Het is niet nodig om alles te reguleren en er duur onderzoek aan te hangen.
    60% voor
    40% tegen
  2. eHealth moet zich niet richten op individuele feedback, maar op sociale ondersteuning.

    Eens - Feedback van de omgeving werkt stimulerend.
    Oneens - Vrienden hebben niks te maken met data over mezelf.
    60% voor
    40% tegen
  3. Gezondheid is een keuze.

    Eens - Gezondheid heb je zelf in de hand. Iedereen heeft een keuze aan zijn eigen gezondheid te werken. Ook als je een lage sociaal economische status hebt.
    Oneens - Genetische predispositie en milieu maakt gezonder leven een keuze, maar gezondheid niet.
    40% voor
    60% tegen
  4. Nieuwe technologie is onmisbaar voor een verdere stijging van de levensverwachting.

    Eens - Het is geen keuze. De huidige hoge levensverwachting is toe te schrijven aan nieuwe technologie van 50 jaar geleden. De technologie van nu draagt ook bij aan een verdere stijging van de levensverwachting in de toekomst.
    Oneens - Kies voor gedrag en niet voor technologie. Gewoon gezond eten en bewegen zijn belangrijker dan technische snufjes.
    30% voor
    70% tegen
  5. De overheid moet veel harder optreden tegen ongezond gedrag.

    Eens - De overheid kan veel meer doen, bijvoorbeeld op het gebied roken en drinken. De helm en veiligheidsgordel zijn goede voorbeelden van effectief en hard overheidsingrijpen. Wat het beste helpt, moet worden ingezet.
    Oneens - Geen hard overheidsingrepen op ongezond gedrag, maar verleiden tot gezond gedrag. Bijvoorbeeld nudging.
    70% voor
    30% tegen