Green urban solutions

13 november 2012 - De Uithof, Utrecht

Afgelopen 13 november, midden in de Global Entrepreneurship Week, organiseerde Schuttelaar & Partners in samenwerking met Wageningen UR, KLV, Startlife, UtrechtInc. en Climate-KIC een Maatschappelijk Café met als thema Green Urban Solutions. De provincie Utrecht stelde het Provinciehuis beschikbaar omdat zij erg veel belang hecht aan een groene, duurzame stad en druk met het onderwerp in de weer is. Zij niet alleen, het grote aantal aanmeldingen gaf aan dat dit onderwerp leeft en dat er energie is om in de stad aan de slag te gaan met verduurzaming.

Dat is ook nodig, want in 2050 zal 75% van de wereldbevolking in steden wonen. Welke innovatieve oplossingen zijn er om steden leefbaar te houden en welke rol kunnen steden eigenlijk spelen in de verduurzaming van onze economie? Deze vragen stonden vanavond centraal.

Sprekers

Carolien van Hemel
Johannes Krens
Rino Stevens
Eline Mertens-Barkel
Michiel van der Lugt

Utrecht Sustainabilty Institute

Carolien van Hemel is één van de grondleggers van de milieugerichte productontwikkeling. Zij schreef het belangrijke standaardboek: ‘Eco-design, a promising approach’. Haar carrière ontwikkelde zich steeds meer in de richting van duurzame energietechnologie en energie-efficiency. Tegenwoordig is ze verbonden aan het Utrecht Sustainabilty Institute. In 2030 leven we in een groene stad. We combineren elektrische en waterstofsystemen voor onze vervoersmiddelen. Er zijn autodeelsystemen en er is sprake van collectief vervoer. Water en grondstofkringlopen worden zoveel mogelijk gesloten. We besparen energie en gebruiken duurzame energie, en kijken daarbij naar toepassingen die in de lokale omgeving passen. In de steden vinden we heel veel groen, dat verlaagt de temperatuur in de stad en helpt overvloedig water goed te reguleren. Stadslandbouw zal er ook zijn, al blijft het lastig om dat heel grootschalig te doen.

Carolien benadrukt dat het verduurzamen van steden cruciaal is om ons voor te bereiden op de toekomst. In 2050 woont ongeveer 75% van de wereldbevolking in steden. Urban green solutions, of te wel duurzame initiatieven in de stad. Er gebeurt al heel veel. Vaak zijn het bijzondere projecten en zijn ze deels met behulp van geld en/of coördinatie ‘van bovenaf’ tot stand gekomen. Ook van onderaf ontstaan allerlei initiatieven.

De grootste uitdaging is, volgens Carolien, de grootschalige implementatie van nu nog kleine initiatieven. Daarvoor zijn grote investeringen nodig en die zijn alleen mogelijk als er zekerheid is dat die investering ook op de langere termijn de moeite waard is. Consistent en coherent beleid is daarvoor noodzakelijk. Carolien daagt de overheid dan ook uit om duidelijkheid te verschaffen. Kennisinstellingen moeten hun kennis delen met overheden en bedrijven. Carolien geeft bedrijven mee dat ze vooral zo door moeten gaan en de kansen moeten gebruiken die er volop zijn.

Shweeb/Introvation

Binnen afzienbare tijd is het sciencepark in Utrecht een monorail rijker, althans als het aan Introvation ligt. Reizigers met de monorail, die je kunt zien als een moderne luchtfiets, trappen mee om de benodigde energie op te wekken. Het systeem is snel (60 km per uur), kan veel mensen vervoeren (12 000 mensen per uur) er zijn geen stoplichten meer nodig en het is vooral erg leuk. Reizigers betalen aan de hand van de ingezette energie, uiteraard gecorrigeerd voor leeftijd. Een eerste pilot op vliegveld Soesterberg moet uitwijzen waar de eventuele knelpunten nog zijn. Verschillende universiteiten en hogescholen werken mee aan de uitvoering van het plan.

Het proeftraject van 10 kilometer gaat ongeveer 10 miljoen kosten. Het project verdiend zichzelf terug. De financiering van het totale traject (60 km) zal gedeeltelijk door Crowd funding, door het bedrijfsleven en gemeenten worden betaald door middel van een revolving systeem. In 20 jaar is het bedrag terugverdiend.

ReFit Real Estate

ReFit Real Estate maakt het binnenklimaat in gebouwen inzichtelijk. Zo kan ze onnodig energiegebruik reduceren maar ook het klimaat zo optimaliseren dat mensen zich lekker voelen. Voor bedrijven, instellingen en scholen interessant omdat hun werknemers en leerlingen er beter van gaan presteren. Uit berekeningen blijkt dat 1% minder ziekteverzuim al snel 400 euro per werknemer per jaar oplevert en dat een stijging van de arbeidsproductiviteit met 1%, miljarden op kan leveren. Het blijkt dat 80% van de bestaande binnenklimaten slecht scoort. ReFit Real Estate meet via verschillende parameters (energieverbruik, temperatuur, relatieve vochtigheid, kooldioxidegehalte, licht en geluid) het binnenklimaat en slaat die gegevens op in de ‘Cloud’. Van daaraf kan de klant precies zien hoe het er voor staat.

ReFit Real Estate is inmiddels 3 maanden bezig en maakt grote stappen. Op dit moment loopt er een pilot project bij een groot bedrijf met meerdere vestigingen. Ook zijn Rino en Paul in overleg met een partner die aan de hand van de resultaten met concrete oplossingen kan komen om het binnenklimaat ook daadwerkelijk te verbeteren.

Windchallenge BV

Windchallenge BV produceert kleine windturbines. De windbelasting en het gewicht van de turbines zijn cruciaal voor windmolens in de bebouwde omgeving. De turbine die het bedrijf gaat verkopen weegt slechts 10 kilo en meet van wiek tot wiek 1,7 meter. De molens zijn dus zeer licht en zien er door het design ook nog eens mooi uit. Doordat ze niet nagelvast zijn is de situatie wat betreft vergunningen een stuk eenvoudiger dan bij traditionele molens. Plug en Play is het motto. Het voordeel van de windmolens is dat bedrijven hun inspanningen voor duurzame energie heel zichtbaar kunnen maken. Het is echter nadrukkelijk geen marketing tool. De molens zijn lange tijd grondig getest en doorontwikkeld en leveren ook echt energie.

Tot nu toe hebben Eline en haar man alles zelf in handen gehouden van het idee tot het ontwerp tot de versie die nu klaar is voor verkoop. Pas in het laatste stadium zijn investeerders betrokken. ‘We zijn lang bezig geweest met dit concept want je kan dit maar één keer goed doen’.

Studio Exter

Michiel is stedenbouwkundige die zich met zijn bedrijf Studio Exter inzet voor biodiversiteit in en om steden. Hij is nu 6 maanden aan de slag. Michiel werd destijds getriggerd door een afbeelding die de ontwikkeling van de biodiversiteit wereldwijd, in West-Europa en in Nederland weergaf. Het lijntje voor Nederland toonde de steilst dalende curve. Een van de oorzaken van de afname van biodiversiteit is de verstedelijking geweest, grappig genoeg zijn steden nu ook een belangrijk onderdeel van de oplossing om de biodiversiteit te beschermen.

Op dit moment werkt Michiel aan verschillende projecten. Een ervan is het aantrekkelijk maken van uitbreidingslocaties. Onder andere in Hilversum werkt hij samen met de gemeente aan een mooie groene woonwijk die een verbindingzone vormt tussen het aangrenzende natuurgebied en de stad. Daarnaast is hij in Rotterdam aan de slag met bijenlinten. Een project waar schoolkinderen worden betrokken om zo te leren over de natuur. De tijd zal leren op welke manier het beheer en onderhoud van dit soort projecten het best geregeld kan worden.

Uitkomst stellingen

  1. De overheid moet geld steken in technologische ontwikkeling in plaats van consumentenvoorlichting

    Eens - De overheid moet vooroplopen en zelf de nieuwste technologieën gaan gebruiken, als showcase.
    Oneens - Voorlichting is heel belangrijk. We weten al zoveel en er zijn al zoveel oplossingsrichtingen, denk maar aan de deeleconomie, elektrische auto’s, circulaire economie, er is bewustwording en voorlichting nodig.
    20% voor
    80% tegen
  2. In 2020 moet Utrecht de eerste stad zonder personenauto’s zijn

    Eens - Het is goed om te werken met ambitieuze doelstellingen. Iedere stad zou deze ambitie moeten hebben.
    Oneens - Wat zijn de alternatieven en draagt dit echt bij aan een duurzamere samenleving? Je kunt burgers niet verplichten hun auto op te geven, dat gaat te ver. Extreme ideeën zijn gedoemd om te mislukken omdat ze onbetaalbaar en oncontroleerbaar worden.
    40% voor
    60% tegen
  3. Speelveldjes zijn belangrijker dan moestuinen

    Eens - Speelveldjes zijn gezonder. Kinderen moeten spelen en veel bewegen, dat bevordert ook de sociale gezondheid. Om moestuinen moet bovendien een hek en zijn dus minder toegankelijk.
    Oneens - Moestuinen zijn meer divers en voor een groter publiek. Moestuinen zorgen voor gezonde voeding in de stad. Kinderen kunnen helpen in de moestuin en brengen hen met de natuur in aanraking. Er zijn zoveel plekken waar je kunt spelen. Voetballen kan ook op straat.
    50% voor
    50% tegen
  4. Stadslandbouw dekt binnen 20 jaar de helft van de groenten- en fruitconsumptie in de stad

    Eens - Groene kantoren zijn ook in tijden van economische voorspoed een goed idee. Ieder kantoor kan fruit en groenten verbouwen. Dat verbetert bovendien het kantoorklimaat aanzienlijk.
    Oneens - Het produceren van voldoende, goed, veilig voedsel is kleinschalig erg onhandig. Doe je het echt grootschalig dan is het geen stadslandbouw meer. Bovendien kost het erg veel energie en zijn groenten uit de volle grond beter.
    10% voor
    90% tegen
  5. Verstedelijking bevordert duurzaamheid

    Eens - Grondstoffen worden verdund als je ze verspreid over een groot geografisch gebied. Het is daarom beter om ze te concentreren in steden.
    Oneens - Grondstoffen bevinden zich juist buiten de steden en die moet je daar juist heen brengen. Je moet meer transporteren en dat kost veel energie. Echter, als je de voorzieningen in de stad opwekt (energie, voedselproductie) hoef je minder te transporteren.
    50% voor
    50% tegen
  6. We moeten voorrang geven aan kleinschalige energieopwekking

    Eens - We moeten in Nederland echt voortgang maken anders halen we de doelstellingen niet. We moeten inderdaad zelf thuis aan de slag maar grootschalig is, om grote stappen te maken, echt wel noodzakelijk.
    Oneens - Kleinschalige energieopwekking zorgt voor onbalans in het net en daar betalen we systeemkosten voor. Hierdoor verliezen we meer. Een grote centrale is gewoon ook heel efficiënt. Die grote centrale moet terugschakelen op het moment dat er veel zon en wind geleverd wordt.
    70% voor
    30% tegen

Prijsuitreiking beste debater

De mensen waren vanavond erg zeker van zichzelf. Er zijn bij de verschillende stellingen maar 6 mensen overgelopen naar de andere kant. De persoon die maar liefst 2 mensen liet overlopen was Harmen Veldman van de HVBD. Hij is de winnaar van vanavond.

Mevrouw Wilhelmina Hoedjes sloot de avond af met haar eigen Urban Green Solution. Zij deelde een appelboom uit aan de twee mensen die daar een mooie plek voor wisten in de publieke ruimte, zodat zoveel mogelijk mensen ervan kunnen profiteren. De bomen werden uitgedeeld aan Cees Jol van Wind4You (bij een bejaardentehuis in Zeist, nostalgie voor de bewoners) en Manon Zwart van het RIVM (prachtwijk Ondiep, stukje positiviteit in een moeilijk wijk).