Lage inkomens over gezond leven

4 maart 2010 - De Regentes in Den Haag

"Mensen met een lage sociaal economische status bereik je alleen met beelden, woorden hebben nauwelijks invloed. Maar als één oom overlijdt aan overgewicht, heb je de aandacht van de hele groep.” Daarmee opende Rob Oudkerk, lector leefstijlverandering bij jongeren op de Haagse Hogeschool het debat ‘Lage inkomens over gezond leven’.

Het debat was het tweede in de reeks Maatschappelijke Cafés ‘Nieuwe kijk op gezond!’, georganiseerd door Schuttelaar & Partners, in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Wageningen University & Research centre en KLV Wageningen Alumni Network. Een debat waarin het perspectief van bewoners in achterstandswijken centraal stond. Ruim 130 gezondheidsprofessionals, beleidsmedewerkers en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven lieten zich meevoeren op het grensvlak van psychologie en gezondheidsvoorlichting.

Na afloop vond de jury de opmerking van mevrouw van Koperen van de Vrije Universiteit de scherpste van de avond. Haar visie op social marketing: “Sociale marketing is niet meer dan gezondheidsbevordering in een sexy slipje. Gezondheidsvoorlichters kunnen dit prima uitvoeren, maar missen alleen een grote bak geld die het bedrijfsleven wel heeft. ”

Sprekers

Rob Oudkerk
Cilio Mitchell en Karim El Boujjoufi
Nasrin Tabibian
Joke van Gemmert
Reint Jan Renes

Rob Oudkerk

Het gezondheidsbeleid van de afgelopen 20 jaar heeft gefaald. De verschillen in gezondheidsniveau tussen inkomensgroepen zijn alleen maar toegenomen.

We denken in Nederland te eenzijdig, terwijl partijen veel meer moeten samenwerken: én het bedrijfsleven én de politiek én de GGD. Iedereen moet er achter staan; anders komt de boodschap niet over. Daarbij moet je je verplaatsen in de leefwereld van je doelgroep. Neem de inenting voor baarmoederhalskanker. Alleen een folder is niet de manier om de doelgroep, meisjes van 12 -16 jaar te bereiken. Mijn dochter hoort via Twitter, Facebook en Habbohotel dat je verlamd raakt of dood gaat als je je laat inenten. En voor haar is dat de waarheid, dus wil ze niet meer.

Cilio Mitchell en Karim El Boujjoufi

We betrekken zo veel mogelijk kinderen bij het sporten, geven de minder stoere een veilig gevoel. Het belangrijkste is dat je de kinderen vraagt wat zij leuk vinden om te doen. Nu zijn bijvoorbeeld waveboards helemaal hip, dus dan doen we dat.

Nasrin Tabibian

Het is ontzettend belangrijk om de doelgroep te begrijpen. Zo blijkt dat allochtone vrouwen zich vaak schamen als ze zwanger worden, omdat ze bang zijn voor het vooroordeel dat alle buitenlandse vrouwen een groot gezin hebben. Daarom gaan ze veel te laat naar een huisarts en missen ze controles. En foliumzuur gaat bij die gezinnen gelijk in de prullenbak.

Joke van Gemmert

Dit project is vanuit een vraag vanuit de doelgroep gestart: de vrouwen wilden leren gezonder te eten.

Je moet vooral activiteiten organiseren. Fruitplukken met kinderen, een kookles op de Haagse hoge school of samen gezonde maaltijden maken. Probeer de sleutelfiguren uit een wijk erbij te betrekken, want die geven de informatie door aan hun omgeving.

Reint Jan Renes

De situatie van mensen in achterstandswijken is als een bal in het dal. Het dal is de context waarin ze leven, die zorgt ervoor dat de bal niet kan gaan rollen. De bergwanden zijn barrières in de omgeving.

Om de bal aan het rollen te krijgen, moet de hele omgeving veranderen. Maak van de gezonde keuze de makkelijke keuze. Dan ligt de bal niet meer in een dal, maar op een plat vlak en kan gemakkelijk rollen. Vervolgens kunnen mensen hun leefstijl veranderen. Die verandering krijg je niet met woorden, maar met daden. Neem je doelgroep serieus en geef ze oprechte aandacht, ook al handelen ze in jouw ogen compleet irrationeel. Aansluiting bij wat zij willen is belangrijk: ‘What’s in it for them?’. De (h)erkenning zorgt ervoor dat mensen zich gesteund voelen.

Uitkomst stellingen

  1. Elke gezondheidsvoorlichter moet stage lopen bij een marketing afdeling binnen het bedrijfsleven

    Eens - Naast het leren van wat marketing trucs, is het ook belangrijk dat er een verbinding komt tussen publiek en privaat. Als we samenwerken om dingen op te lossen, zal dat effectiever zijn.
    Oneens - Deze verplichting zou een uiting van onmacht zijn. Gezondheidsvoorlichters kunnen het zelf net zo goed, ze moeten ophouden met die Calimero-rol.
    80% voor
    20% tegen
  2. Elke huisarts moet minimaal 50% van zijn tijd besteden aan preventieve zorg

    Eens - Een huisarts heeft grote invloed op gezinnen met een lage SES, hij is voor hen geloofwaardig en heeft het meest contact met ze.
    Oneens - Er zijn andere artsen voor preventieve zorg, zoals de GGD. Laat de huisarts de curatieve zorg op zich nemen.
    60% voor
    40% tegen
  3. Gemeenten kunnen het geld voor voorlichtingscampagnes beter besteden aan het bevorderen van de werkgelegenheid

    Eens - Mensen willen het gevoel hebben dat ze grip hebben op hun leven. Als je geen werk hebt, heb je minder grip. Een baan kan een basis zijn om verder te werken aan eigen verbetering en gezondheid.
    Oneens - Mensen die een baan hebben, moeten ook voorgelicht worden over gezondheid.
    40% voor
    60% tegen
  4. Overheidsmaatregelen zoals het verlagen van de prijs van gezonde voeding zijn effectiever dan voorlichtingscampagnes

    Eens - Campagnes zijn hooguit een paar weken in het nieuws, dan ebt de aandacht weg. Lagere prijzen van gezonde voeding is jaar in, jaar uit een signaal. Die boodschap werkt.
    Oneens - Mensen moeten toch eerst weten wat gezond is, voordat ze het kopen. Dus je moet dat eerst uitleggen met langdurige campagnes.
    80% voor
    20% tegen