Knokken voor de natuur

22 april 2009 - Aula in Wageningen

Burgers mogen wel meepraten, maar niet meebeslissen over het natuurbeleid, aldus Dianne Nijland van de Vogelbescherming. "Ik luister ook naar mijn kinderen, maar ík ben uiteindelijk degene die de beslissing neemt. Zo werkt het ook met de overheid, die moet uiteindelijk de beslissing nemen."

Met deze treffende vergelijking won Nijland het debat 'Knokken voor de natuur' dat Schuttelaar & Partners samen met KLV, CineMec, Food Valley en Wageningen UR op 22 april in de Aula in Wageningen organiseerde. De hoofdvraag van de avond was hoe we met de natuur in Nederland moeten omgaan. De winnares was duidelijk in de minderheid; ongeveer 80% van de honderd aanwezigen meende dat de burgers juist wél mogen meebeslissen. Het betrekken van de burger zorgt voor draagvlak.

Draagvlak wordt heel erg bepaald door de emoties die mensen hebben met de natuur. “Alle meningen zijn emotioneel en emoties moeten daarom absoluut serieus genomenworden”, legde Noëlle Aarts, hoogleraar Strategische Communicatie van de Universiteit van Amsterdam uit. "De overheid moet rekening houden met protesten, hoe irrationeel ze ook overkomen. Maar vervolgens moet de overheid wel duidelijk zijn over beleidsdoelen en een beslissing nemen.”

Videoverslag Dat natuur emoties oproept, was goed te merken tijdens het debat. De aanwezigen stonden bij elke nieuwe stelling resoluut op en wisselden van kant (eens of oneens) als ze het er niet mee eens waren. De eerste stelling 'We kunnen beter wilde natuur hebben dan cultuurlandschappen' zorgde ook op de website van Trouw Groen! voor veel reacties en verdeeldheid. Zo prefereert een kleine meerderheid wilde natuur boven natuur waarin je kunt recreëren. Bert Schippers, ecoloog bij Alterra vatte dit dilemma samen: “Er is al genoeg cultuurlandschap in Nederland. Maar als ons land straks vol met wilde bossen staat, vinden we het vast ook niet leuk.”

De stelling dat burgers steeds meer weerstand voelen tegen het natuurbeleid leidde tot de grootste verdeeldheid van de avond. Bioloog Arnold van Vliet van Wageningen UR oogstte veel ‘boe’-geroep toen hij opperde dat mensen simpelweg de natuur niet meer herkennen. “De emotie over natuur ontbreekt, het maakt mensen niet zoveel meer uit wat er gebeurt.” Marleen van den Ham, van het InnovatieNetwerk reageerde fel: “Mensen zijn juist wél betrokken, ze voelen alles bij natuur”.

Bijna iedereen was het er over eens dat we niet alleen geld moeten investeren in de natuur in het buitenland, maar ook in de natuur in eigen land. Arjan Vriend, directeur van landschapsbeheer Gelderland vindt dat Nederland als rijk land de plicht heeft ongerepte natuur in het buitenland te behouden. “Maar het moet óók in Nederland zelf”, voegde hij daaraan toe. De meerderheid van debaters deelt zijn mening en vindt dat er geïnvesteerd moet worden in recreatieve natuur. Boukje Dijkstra verduidelijkt: “Ik ben de meeste tijd in Nederland, en ik wil hier genieten, ook al is het ‘maar’ cultuurlandschap.

Sprekers

Jan Jaap de Graeff
Noëlle Aarts
Frank Berendse
Henk Kloen

Jan Jaap de Graeff

Knokken voor de natuur gaat vaak gepaard met knokken tegen andere belangen: wonen, werken, verkeer en landbouw.

Die strijd hoort erbij. Er kunnen alleen winnaars uit deze strijd naar voren komen als we goed naar elkaar luisteren, elkaar respecteren en zoeken naar de synthese met andere belangen.

Noëlle Aarts

Draagvlak wordt mede bepaald door de emoties die mensen hebben met de natuur.

Alle meningen zijn emotioneel en emoties moeten daarom absoluut serieus genomen worden. De overheid moet rekening houden met protesten, hoe irrationeel ze ook overkomen. Maar vervolgens moet de overheid wel duidelijk zijn over wat de doelen zijn en daarover communiceren. Burgers moet je dus zeker wel consulteren, maar niet betrekken in de besluitvorming.

Frank Berendse

Het wordt hoog tijd voor de ontwikkeling van een nieuwe ethiek waarin de mens de volledige verantwoordelijkheid neemt voor alle andere soorten wilde planten en dieren waarmee hij de Aarde deelt.

Het realiseren van de EHS in 2018 zoals afgesproken in het Natuurbeleidsplan uit 1990 is daarin van essentieel belang. Dit mag niet door bijvoorbeeld de stijging van de landbouwproductie op een zijspoor worden gezet. De EHS heeft een grote waarde voor de diversiteit van wilde planten en dieren. Het temporiseren van de aankoop van landbouwgronden voor natuur is onaanvaardbaar. Natuurbeschermingsorganisaties moeten zich vervolgens richten op het zorgvuldig behoud van de aangekochte gronden.

Henk Kloen

Agrariërs spelen een grote rol bij het beheren van de natuur in Nederland. Vooral in de weidevogelgebieden is het beheer door boeren onmisbaar.

Zij zijn er de laatste jaren mee bezig en men raakt van hun rol doordrongen. Er zijn ook goede voorbeelden van agrarisch natuurbeheer aan te wijzen. Als we de regels en vergoedingen voor boeren beter maken zal het ook met de natuur beter gaan.

Uitkomst stellingen

  1. Boeren zijn goed in staat om natuur te beheren.

    Eens - Boeren kunnen het wél op grond van natuurmonumenten, maar niet op eigen erf.
    Oneens - Voor boeren is het onmogelijk om winst van het agrarisch bedrijf te combineren met natuurbehoud.
    60% voor
    40% tegen
  2. Er komt steeds meer weerstand van burgers tegen het huidige natuurbeleid.

    Eens - Er komt steeds meer weerstand, want niemand herkent de natuur nog. Wie is er in staat een eik van een berk te onderscheiden? De emotie over natuur is verdwenen, en het maakt mensen niet veel meer uit.
    Oneens - Er is juist steeds meer draagvlak, er komen steeds meer natuurorganisaties op allerlei fronten. Ook de reclame gaat steeds meer over 'groene’ producten.
    60% voor
    40% tegen
  3. Het is goed dat burgers meebeslissen over natuurbeleid.

    Eens - Er is draagvlak nodig, en daar heb je de burgers voor nodig.
    Oneens - Ik luister ook naar mijn kinderen, maar ík ben uiteindelijk degene die de beslissing neemt. Zo werkt het ook met de overheid.
    80% voor
    20% tegen
  4. Het is noodzakelijk dat we particulieren gaan onteigenen voor de realisatie van de ecologische hoofdstructuur.

    Eens - We moeten alle snippers van natuur aan elkaar verbinden, dat gaat nu veel te langzaam.
    Oneens - Gaan we dan weer klagen dat we niet bij de natuur betrokken zijn wanneer we straks allemaal in een flat wonen?
    60% voor
    40% tegen
  5. We kunnen beter geld stoppen in natuur in het buitenland dan in natuur in Nederland.

    Eens - Het is belangrijker om de biodiversiteit te beschermen die er nog is in de wereld. Nederland is toch alleen maar cultuurlandschap.
    Oneens - Ik ben de meeste tijd in Nederland en ik wil hier genieten, ook al is het 'maar' cultuurlandschap.
    10% voor
    90% tegen
  6. We kunnen beter wilde natuur hebben dan cultuurlandschappen.

    Eens - Wilde natuur is goedkoper en veerkrachtiger dan aangelegd cultuurlandschap.
    Oneens - Nederland is een fietsland, als de natuur aan zichzelf wordt overgelaten ontstaat er een soort natuur waar weinigen iets mee hebben.
    40% voor
    60% tegen